Archiveren

Na de afronding van je onderzoek ben je verplicht om je ruwe onderzoeksdata nog ten minste tien jaar te bewaren en op aanvraag aan andere onderzoekers ter beschikking te stellen. Dit kun je zelf doen, maar je kunt er ook voor kiezen om je bestanden onder te brengen in een data-archief (data repository).

Bewaartermijn

Het UvA/HvA-RDM-beleid schrijft, in navolging van de Nederlandse Gedragscode wetenschapsbeoefening, voor dat ruwe onderzoeksgegevens ten minste tien jaar bewaard moeten worden.

Archief kiezen

Als je onderzoeksfinancier of het tijdschrift waarin je publiceert geen specifiek data-archief voorschrijft, kun je zelf kiezen in welk data-archief je je onderzoeksgegevens onderbrengt. Daarbij spelen, afgezien van eventuele kosten die het data-archief je in rekening brengt voor de opslag van je onderzoeksdata, vier overwegingen een rol:

  • de kwaliteit van het data-archief
  • de mogelijkheden die het data-archief biedt: persistent identifier, toegangsrestricties, licenties
  • de eisen die het data-archief stelt: bestandsformaten, metadata
  • de vindbaarheid van de data

Kwaliteit

De kwaliteit van data-archieven kan op verschillende manieren beoordeeld worden: certificering volgens de criteria van het Data Seal of Approval, de Trusted Repository Audit Checklist (TRAC) of de Trusted Digital Repository Checklist (TDR, ISO 16363).

Mogelijkheden

Als je je onderzoeksgegevens veilig bij een data-archief wilt opslaan, maar (nog) niet met anderen wilt delen, is van belang wat een data-archief aan mogelijkheden biedt voor toegangsrestricties. Is het mogelijk om de data te deponeren, maar uitsluitend de beschrijving van de dataset te publiceren? Is het mogelijk om een embargo op publicatie van de data te leggen? Is het mogelijk om datasets alleen op aanvraag ter beschikking te stellen? Er zijn vier scenario's denkbaar, maar niet elk data-archief ondersteunt elk van deze vier:

  • beschrijving en dataset openbaar
  • beschrijving openbaar, dataset na embargo openbaar
  • beschrijving openbaar, dataset alleen gedeeld met specifieke gebruikers (op aanvraag)
  • beschrijving openbaar, dataset niet openbaar

Als je je onderzoeksgegevens wilt archiveren én publiceren, kijk je naar de mogelijkheden die het data-archief daarvoor biedt: welke licentie kun je aan je onderzoeksdata meegeven? Zorgt het data-archief ervoor dat je dataset een persistent identifier krijgt, zodat anderen eenvoudig en correct naar je dataset kunnen verwijzen? Biedt het data-archief statistieken, zodat je kunt nagaan hoe vaak je dataset wordt geraadpleegd?

Eisen

Data-archieven kunnen eisen stellen op het gebied van bestandsformaten en metadata. Verschillende data-archieven geven aan welke bestandsformaten op de langere termijn de beste garanties bieden voor bruikbaarheid en toegankelijkheid. Sowieso zal een data-archief om metadata vragen om ervoor te zorgen dat je data via de zoekfunctie op de website van het data-archief goed vindbaar zijn.

Vindbaarheid

De keuze van het data-archief kan invloed hebben op de vindbaarheid van je data. Een groot internationaal data-archief zal door collega-onderzoekers waarschijnlijk eerder geraadpleegd worden dan een klein lokaal data-archief; tegelijk is je dataset in een groot data-archief één van de vele datasets. Met het deponeren van je data in een data-archief uit je eigen vakgebied bereik je waarschijnlijk vooral vakgenoten, niet onderzoekers uit andere disciplines.

Soorten data-archieven

Disciplinespecifiek

Een meerderheid van de data-archieven richt zich op een specifiek vakgebied. In een register van data-archieven kun je aan de hand van het vakgebied relevante data-archieven opsporen.

Algemeen

Algemene data-archieven beperken zich niet tot data uit een specifiek vakgebied of een bepaald onderzoeksinstituut. Tot de algemene data-archieven behoren ook nationale data-archieven, zoals de UK Data Service (UKDS) en de Australian National Data Services (ANDS).

Institutioneel

Een variant op de algemene data-archieven zijn de institutionele repository's: archieven die data uit alle vakgebieden accepteren, mits die data afkomstig is van de instelling - bijvoorbeeld een universiteit - die het data-archief beheert.

De Bibliotheek UvA/HvA ontwikkelt momenteel een repository voor onderzoeksdata. Daarnaast is het voor UvA-onderzoekers mogelijk om via de Digital Academic Repository (DARE) van de UvA een (kleine) dataset aan te bieden bij de publicatie die op basis van deze onderzoeksdata is geschreven.

Gepubliceerd door  RDM support

19 juni 2017