Datamanagement in Kunstgeschiedenis

Digitale data

Kunstgeschiedenis houdt zich onder meer bezig met de bestudering van twee- of driedimensionale objecten. Veel van deze objecten worden bewaard in musea en andere culturele instellingen die er naar streven om reproducties van en betrouwbare informatie over deze objecten via hun website of via samenwerkingsverbanden, zoals Europeana, beschikbaar stellen.

Het is van belang om voor je met een onderzoek van start gaat, te controleren of bestaande data bruikbaar is. Sommige culturele instellingen ondersteunen het gebruik van hun data via API's, zoals de Koninklijke Bibliotheek en het Rijksmuseum

Wat er in de wetenschappelijke context aan gearchiveerde data bestaat, kun je op diverse manieren nagaan. NARCIS biedt inzicht in wat er aan onderzoek in Nederland plaatsvindt en welke data daarbij wordt verzameld.

Voor het vinden van afgesloten datasets kun je DANS Easy, het belangrijkste data-archief voor de Nederlandse geesteswetenschappen raadplegen. Andere data-archieven vind je via Databib of re3data.org. Naar verwachting wordt voor Geesteswetenschappen DARIAH-EU ook een belangrijke bron.

Het beheer van digitale data

Er is voor kunsthistorisch onderzoek dus een zee aan digitale data beschikbaar die (geautomatiseerd) valt te ontlenen. Maar een onderzoeker produceert zelf ook, al is het maar dat nog steeds niet alles is gedigitaliseerd wat van belang is.

Vaak moet hij digitale kopieën maken van informatie afkomstig van analoge dragers die hij vervolgens samen met andere, wel digitaal beschikbare data, bewerkt en de resultaten daarvan laat neerslaan in spreadsheets, databases, reference management systemen, transcripties of teksten. 

In de loop van het onderzoek krijgt een kunsthistoricus zo steeds meer digitale data. Een goed beheer van deze digitale data is essentieel, zowel voor het onderzoek als later voor de controle van het eindresultaat door vakgenoten. Dat resultaat is binnen kunstgeschiedenis weliswaar nog vaak een monografie of een artikel, maar tegenwoordig kan dat ook een visualisatie, een model of een database à la Ecartico zijn.

Met research data management (RDM) zorg je ervoor dat deze digitale onderzoeksgegevens zowel tijdens als na het onderzoek vindbaar, toegankelijk en begrijpelijk zijn. Daarnaast bevorder je de controlemogelijkheden, de integriteit en de impact van het onderzoek. Meer over het belang van RDM voor Kunstgeschiedenis vind je in het rapport Data Curation in Arts and Media Research van SURF.

Datamanagementplan

Wat het beheer van data betreft, sluit de UvA aan op de Nederlandse Gedragscode wetenschapsbeoefening (pdf) van de VSNU. Ook de KNAW, NWO en andere financiers stellen eisen.

Een prominent onderdeel van de omgang met onderzoeksgegevens is het datamanagementplan (DMP). In het DMP leg je het beheer van de data vast via een in jouw ogen optimale organisatie, documentatie en opslag. De vraag is dan ook niet of je een DMP maakt, maar hoe.

Niet alles wat er in de dagelijkse praktijk speelt m.b.t. procedures, naamgeving, het beheer van versies, het maken van back-ups, de beveiliging et cetera zal in het DMP zijn vastgelegd. Het is nuttig het DMP dan ook regelmatig tegen het licht te houden. Zeker als meerdere personen onderzoeksdata verzamelen en bewerken zullen er over de workflow (nieuwe) afspraken gemaakt moeten worden.

Als alles eenmaal soepel loopt, zoek je misschien alleen nog maar meer opslagcapaciteit. Dat kan op je computer, op de server van de UvA, in the cloud en er zijn diverse UvA communities, waaronder het Amsterdam Centre for the Study of the Golden Age, die beschikken over dataopslag.

Metadata

Een belangrijk element binnen RDM zijn de metadata. Deze zijn onmisbaar voor het beschrijven van de data en datafiles, het beheer daarvan en hoe deze, binnen het onderzoek, worden geïnterpreteerd. Het heeft de voorkeur om daarbij gebruik te maken van standaarden op het vakgebied zoals ICONCLASS of de Art & Architecture Thesaurus.

Misschien ongemerkt gebruik je daarbij de kennis van researchinstellingen, zoals die van het RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis op het gebied van kunstenaarsnamen of van die van The Getty Research Institute met betrekking tot culturele thesauri. Binnen de geesteswetenschappen wordt de metadata vaak vastgelegd middels een eenvoudig Dublin Core format.

Duurzame opslag

Heb je het onderzoek afgerond met een publicatie dan komen de repositories weer in beeld. De digitale data en datafiles hoef je immers niet langer zelf te bewaren. Deze data(files), of een representatieve selectie daarvan, kunnen worden gearchiveerd in een repository.

Dat heeft voordelen, zo ontlast je de instelling van de zorgen rond veilige opslag en migratie en kunnen deze data beschikbaar worden gesteld voor hergebruik, onderwijsdoeleinden en, nog niet zo gangbaar binnen het vakgebied, voor peer review.

Universiteiten zijn de aangewezen instelling voor het archiveren van de output van de eigen medewerkers. Voor publicaties die beperkt verrijkt zijn, biedt UvA-DARE of het Digitaal Productie Centrum mogelijkheden. Momenteel wordt binnen de UvA gewerkt aan de ontwikkeling van een UvA Datarepository.

Deze institutionele verantwoordelijkheid geldt uiteraard ook voor researchinstellingen binnen het vakgebied en, daar waar het Nederlandse publicaties betreft, ook voor het e-depot van de Koninklijke Bibliotheek.

Ondersteuning

De informatiespecialisten van de UvA bieden ondersteuning bij datamanagement. Heb je vragen over RDM? Neem contact op met je informatiespecialist.

  • dhr. drs. M.G. (Martien) Versteeg

    Informatiespecialist Kunstgeschiedenis

    M.G.Versteeg@uva.nl | T: 0205253002

    Ga naar detailpagina

Gepubliceerd door  RDM support

4 mei 2017